LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

CỦA CHI CỤC THỐNG KÊ TỈNH BẮC GIANG

Cách mạng tháng 8/1945 thành công nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, để nắm được thông tin phục vụ sự chỉ đạo công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược và xây dựng nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ. Ngày 6/5/1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 61/SL Thành lập Nha Thống kê trong Bộ Quốc dân Kinh tế, đánh dấu sự ra đời của ngành Thống kê Việt Nam. Do đang tiến hành kháng chiến chổng thực dân Pháp ở Bắc Giang tuy chưa thành lập bộ máy Thống kê riêng nhưng công tác thống kê đã hình thành nằm trong Phòng 1 "Văn phòng mật", một trong 8 phòng ban của Văn phòng UB Kháng chiến Hành chính tỉnh, đồng chí Đỗ Lệnh Hanh trưởng Phòng 1 trực tiếp phụ trách công tác thống kê, tất cả cán bộ Văn phòng ai theo dõi lĩnh vực nào làm thống kê lĩnh vực đó, các trưởng phòng, ban đều có nhiệm vụ tổng hợp báo cáo cho Phòng 1 để tổng hợp chung. Với sự phân công như vậy Văn phòng UB Kháng chiến Hành chính tỉnh đã theo dõi khá đầy đủ tất cả các lĩnh vực KT-XH, quân sự của tỉnh, phục vụ cho công cuộc kháng chiến kiến quốc, góp phần quan trọng vào chiến thắng chống thực dân Pháp, lập lại hòa bình ở Miền Bắc.

Sau chiến thắng thực dân Pháp năm 1954 Miền Bắc bước vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tể sau chiến tranh, yêu cầu thông tin số liệu phục vụ cho sự chỉ đạo phát triển kinh tế hàn gắn vết thương chiến tranh ngày càng trở nên cấp thiết và không thể thiếu được. Chính vì thế ngày 20/2/1956 Thủ tướng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ban hành Điều lệ số 695-TTg về Tổ chức Cục Thống kê Trung ương, các cơ quan thống kê địa phương và các tổ chức thống kê của Bộ của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Ngành Thống kê Bắc Giang chính thức được thành lập.

Ngày 8/4/1957 Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 142/NĐ-TTg Quy định lại tổ chức, nhiệm vụ của cơ quan Thống kê các cấp, các ngành thay thế Điều lệ số 695-TTg ngày 20/2/1956, bộ máy thống kê gồm:

Cục Thống kê Trung ương; 

Chi cục Thống kê Khu, Tỉnh;

Phòng Thống kê huyện, châu;

Ban Thống kê xã, phường, thị trấn.

Ban Thống kê tỉnh đổi thành Chi cục Thống kê. Năm 1960 Văn phòng Chi cục đã tăng lên là 16 cán bộ. Các huyện, thị xã thành lập Phòng Thống kê, mỗi phòng có từ 2 đến 5 cán bộ, hầu hết các xã, phường, thị trấn đều có Ban Thống kê.

Ngày 27/10/1962 Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa quyết định sáp nhập 2 tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh thành tỉnh Hà Bắc. Ngành Thống kê Bắc Giang ngoài nhiệm vụ thường xuyên lại phải bắt tay vào công việc chuẩn bị cho sự sáp nhập và làm việc theo đơn vị hành chính mới. Cũng như các Ty, Ngành khác, ngày 1/4/1963 Chi cục Thống kê Hà Bắc bắt đầu làm việc và chuyển trụ sở làm việc từ Chi sở rượu về tiếp thu cơ sở của Ty Công an Bắc Giang. Ông Nguyễn Mậu Hãn được bổ nhiệm làm Chi cục trưởng Chi cục Thống kê Hà Bắc và 2 Chi cục phó là ông Lê Thăng và ông Ngô Sỹ Tuấn ở Chi cục Bắc Ninh chuyển lên, lúc này tổng số cán bộ ở Văn phòng Chi cục lên tới 33 người, được chia làm 6 phòng, 16 huyện, thị đã thành lập Phòng Thống kê, các Phòng đều có trưởng hoặc phụ trách Phòng. Trong thời kỳ từ năm 1963 đến năm 1973 ngành Thống kê Hà Bắc đã phải đi sơ tán nhiều lần với nhiều địa danh khác nhau như thôn Phú Khê, xã Tân Thịnh, huyện Tân Yên; Thôn Kẹm, xã Minh Đức, huyện Việt Yên; Thôn Mỗ, xã Ngọc Thiện, huyện Tân Yên; Làng Chung, xã Cao Xá, huyện Tân Yên ... Nhiều cán bộ của Ngành cũng đã anh dũng hy sinh tại chiến trường như: Liệt sỹ Nguyễn Văn Thụy, Nguyễn Văn Luận, Nguyễn Đình Nguyên ...

 Để đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới của đất nước, từ năm 1974 đến năm 1987 ngành Thống kê được quản lý theo hệ thống dọc từ trung ương đến tỉnh, huyện. Trong 13 năm đó ngành Thống kê Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc, ngành Thống kê Hà Bắc cũng trưởng thành cùng với Thống kê cả nước, Văn phòng Cục thường xuyên có 60 cán bộ, Phòng Thống kê các huyện, thị xã có từ 6 đến 10 cán bộ, cơ sở vật chất được trang bị khang trang hơn trước, hầu hết Phòng Thống kê các huỵên, thị xã đều có trụ sở làm việc riêng, tương xứng với các Phòng, Ban khác của huyện, thị; ở Văn phòng Cục có Phòng máy tính điện tử.

Thực hiện Quyết định số 277/QĐ-HĐBT ngày 29/12/1987 của Hội đồng Bộ trưởng và Thông báo số 70-TB/TW của Ban Bí thư về việc chuyển giao Cục Thống kê các tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc Trung ương sang điạ phương quản lý, từ năm 1988 đến năm 1993 ngành Thống kê Hà Bắc lại thực hiện theo mô hình mới trực thuộc UBND tỉnh quản lý, đây là giai đoạn trầm lắng nhất của ngành Thống kê Việt Nam nói chung và của ngành Thống kê Hà Bắc nói riêng, trong giai đoạn này nhiều phần nghiệp vụ bị cắt giảm, cơ sở vật chất của ngành qua 13 năm xây dựng được bàn giao về địa phương; với nhiều lần sáp nhập, tách ra, nhất là ở cấp huyện, cơ sở bị phân tán, cán bộ giảm từ 176 người năm 1974 xuống còn 115 người năm 1993, nhiều cán bộ được đào tạo nghiệp vụ chuyên ngành thống kê bị giảm biên chế hoặc phải chuyển sang ngành khác.

Thực hiện Nghị định số 23/NĐ-CP ngày 23/3/1994 của Chính phủ, ngành Thống kê được trở lại quản lý theo hệ thống dọc từ Trung ương đến tỉnh, huyện. Đây là bước tiến, bước chuyển mình lớn của Ngành. Nhờ quản lý theo hệ thống ngành dọc, ngành Thống kê từng bước lấy lại được vị thế của mình. Thống nhất được phương pháp tính toán, thu thập số liệu. Có điều kiện đào tạo nâng cao trình độ cho cán bộ, cơ sở vật chất dần được trang bị lại. Ở cấp huyện hầu hết đã có trụ sở làm việc riêng, phương tiện làm việc dần tương xứng với các Phòng, Ban của huyện. Cuối năm 1996 Cục Thổng kê Hà Bắc được Tổng cục Thống kê đầu tư xây dựng nhà làm việc cao tầng, đầu năm

1997 đưa vào sử dụng, các Phòng Văn phòng Cục đã được trang bị máy vi tính và máy in.

Thực hiện Nghị quyết Quốc hội khóa IX kỳ họp thứ 10 ngày 15/11/1996 về việc chia tách, điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Tỉnh Hà Bắc được tách thành 2 tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh. Sau 24 năm hợp nhất Cục Thống kê Bắc Giang được tái lập lại. Mặc dù gặp nhiều khó khăn của một tỉnh Miền núi, địa bàn rộng, kinh tế chậm phát triển. Nhưng với tinh thần đoàn kết nhất trí, ngành Thống kê Bắc Giang đã cố gắng vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của mình, phục vụ tốt yêu cầu thông tin đối với Trung ương, địa phương. Công tác tổ chức cán bộ, đào tạo có nhiều cố gắng, sắp xếp hợp lý, cử cán bộ đi đào tạo nâng cao trình độ về mọi mặt.

Thực hiện Quyết định số 128/QĐ-TCTK ngày 24 tháng 03 năm 2014 của Tổng cục Trưởng Tổng cục Thống kê về quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang với 7 phòng thuộc Văn phòng Cục và 10 Chi cục Thống kê các huyện/thành phố trực thuộc Cục, bao gồm:

* Cơ quan Cục gồm 7 phòng:

Phòng Tổ chức- Hành chính

Phòng Thống kê Nông nghiệp

Phòng Thống kê Công nghiệp

Phòng Thống kê Dân số- Văn xã

Phòng Thống kê Thương mại

Phòng Thống kê Tổng hợp

Phòng Thanh tra Thống kê

* Chi cục Thống kê cấp huyện: 10 Chi cục tương ướng với 10 huyện, thành phố.

Ngày 20 tháng 5 năm 2020 Tổng cục Thống kê đã có Quyết định số 1006/QĐ-TCTK về việc Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê Bắc Giang với 5 phòng và 9 Chi cục Thống kê huyện, bao gồm:

* Cơ quan Cục gồm 5 phòng:

Phòng Tổ chức- Hành chính

Phòng Thống kê Kinh tế

Phòng Thu thập thong tin Thống kê 

Phòng Thống kê Xã hội

Phòng Thống kê Tổng hợp

* Chi cục Thống kê cấp huyện: 9 Chi cục gồm 8 Chi cục tương ứng với 8 huyện và 01 Chi cục Thống kê Khu vực Bắc Giang- Yên Dũng.

Ngày 19 tháng 01 năm 2024 Tổng cục Thống kê đã có Quyết định số 31/QĐ-TCTK về việc thành lập Chi cục Thống kê Thị xã Việt Yên. Cơ cấu Cục Thống kê có 05 phòng và 9 Chi cục Thống kê cấp huyện.

* Cơ quan Cục gồm 5 phòng:

Phòng Tổ chức- Hành chính

Phòng Thống kê Kinh tế

Phòng Thu thập thông tin Thống kê 

Phòng Thống kê Xã hội

Phòng Thống kê Tổng hợp

* Chi cục Thống kê cấp huyện: 9 Chi cục gồm 8 Chi cục tương ứng với 8 huyện/thị xã và 01 Chi cục Thống kê Khu vực Bắc Giang - Yên Dũng.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024 Tổng cục Thống kê đã có Quyết định số 1405/QĐ-TCTK về việc thành lập Chi cục Thống kê thành phố Bắc Giang (trên cơ sở nhập đơn vị hành chính huyện Yên Dũng về thành phố) và Chi cục Thống kê khu vực Chũ - Lục Ngạn (trên cơ sở tách đơn vị hành chính huyện Lục Ngạn cũ thành Thị trấn Chũ và huyện Lục Ngạn mới). Cơ cấu Cục Thống kê Bắc Giang có 5 phòng và 9 Chi cục Thống kê cấp huyện, bao gồm:

* Cơ quan Cục gồm 5 phòng:

Phòng Tổ chức- Hành chính

Phòng Thống kê Kinh tế

Phòng Thu thập thông tin thống kê

Phòng Thống kê Xã hội

Phòng Thống kê Tổng hợp

* Chi cục Thống kê cấp huyện: 9 Chi cục gồm Chi cục Thống kê Khu vực Chũ - Lục Ngạn và 8 Chi cục tương ứng với 8 huyện/thị xã.

Ngày 05 tháng 3 năm 2025 Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 956/QĐ-BTC về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Chi cục Thống kê cấp tỉnh thuộc Cục Thống kê; Quyết đinh số 26/QĐ-CTK ngày 12 tháng 3 năm 2025 của Cục Thống kê quy định chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các phòng thuộc Chi cục Thống kê cấp tỉnh; Quyết đinh số 27/QĐ-CTK ngày 12 tháng 3 năm 2025 của Cục Thống kê quy định chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn Đội Thống kê cấp huyện. Cơ cấu Chi cục Thống kê tỉnh Bắc Giang có 5 phòng và 6 Đội , bao gồm:

* Cơ quan Chi cục gồm 5 phòng:

Phòng Tổ chức- Hành chính

Phòng Thống kê Nông nghiệp và Xã hội

Phòng Thống kê Công nghiệp và Xây dựng

Phòng Thống kê Dịch vụ và Giá

Phòng Thống kê Tổng hợp

* Đội Thống kê cấp huyện: 6 đội, Đội Thống kê số 1 (Đội Thống kê Bắc Giang); Đội Thống kê số 2 (Đội Thống kê Việt Yên); Đội Thống kê số 3 (Đội Thống kê Hiệp Hoà); Đội Thống kê số 4 (Đội Thống kê Tân Yên-Yên Thế); Đội Thống kê số 5 (Đội Thống kê Lạng Giang-Lục Nam) và Đội Thống kê số 6 (Đội Thống kê Chũ-Lục Ngạn-Sơn Động).